Eric Avar: de ontwerper achter Foamposite, Kobe en Shox

Wie is Eric Avar?

Avar werkte decennialang bij Nike en groeide daar uit tot een van de meest ervaren ontwerpers binnen basketbal. Hij is verantwoordelijk voor een reeks modellen die op het moment van verschijnen telkens ongemakkelijk lagen bij het publiek, en die pas later als vanzelfsprekend werden gezien.

Zijn werkwijze wordt gekenmerkt door directe samenwerking met spelers. Bij de Kobe-lijn ging dat verder dan gebruikelijk: Kobe Bryant bracht ideeën in over gewicht, hoogte en pasvorm die tegen de heersende opvattingen over basketbalschoenen ingingen. Avar bouwde daar een lijn omheen die de categorie blijvend heeft veranderd.

Waarom zijn ontwerpen de sneakerwereld veranderden

De rode draad in zijn werk is het weglaten van een aanname. Bij de Foamposite was dat de aanname dat een bovenwerk uit stukken bestaat: hij liet het in één mal gieten, waardoor er een naadloze schaal ontstond die zijn vorm zelf vasthoudt. Dat het productieproces destijds als bijzonder kostbaar gold, hoorde bij het verhaal — het model zag er ook uit als iets uit een andere categorie.

Bij Shox verving hij het schuim onder de hiel door vier holle rubberen kolommen die zichtbaar inveren. De belofte was terugkerende energie; wat er vooral van bleef hangen was het beeld, want een zool waarin je de demping ziet bewegen was tot dan toe niet vertoond.

Bij de Kobe-lijn zat de ingreep in wat er wegviel. Vanaf de vierde generatie werd de schacht laag, wat in de basketbalwereld gold als onverantwoord. Het argument was dat enkelsteun uit de constructie en de spieren komt, niet uit een hoge kraag, en dat minder gewicht meer oplevert dan meer materiaal. Binnen een paar jaar volgde de rest van de markt.

De bekendste sneakers van Eric Avar

Nike Air Foamposite One (1997)

Het model met de gegoten schaal, oorspronkelijk ontwikkeld rond Penny Hardaway. De Foamposite One en de latere Pro verschillen in detaillering, maar delen de opvallende, bijna insectachtige vorm die het model direct herkenbaar maakt.

Nike Air Penny (1995 en later)

De signature-lijn voor Penny Hardaway, waarvan de Air Penny II als de bekendste geldt. De lijn loopt qua vormtaal vooruit op wat er in de Foamposite gebeurde en wordt vaak als de aanloop daarnaartoe gelezen.

Nike Kobe-lijn (vanaf 2006)

De signature-modellen voor Kobe Bryant, waarin het lage silhouet vanaf de Kobe 4 werd doorgevoerd. De Kobe 5, Kobe 6 en Kobe 8 bouwden daarop voort met steeds lichtere constructies en uitgesproken texturen.

Nike Shox (2000)

Het dempingssysteem met zichtbare kolommen onder de hiel, dat in een reeks modellen werd toegepast. De Shox NZ is daarvan de bekendste straatvariant.

Eric Avar en de Kobe-lijn

Van alles wat hij maakte, heeft de Kobe-lijn de grootste blijvende invloed gehad op hoe basketbalschoenen eruitzien. De overstap naar een lage schacht bij de vierde generatie was op dat moment omstreden, en de argumentatie erachter — dat een hoge kraag de enkel niet beschermt maar vooral zwaarder maakt — druiste in tegen decennia gewoonte.

Dat het werkte, veranderde de hele categorie. Binnen enkele seizoenen brachten alle grote merken lage basketbalmodellen uit, en inmiddels is het de norm. De latere modellen in de lijn zijn steeds verder gegaan in het terugbrengen van materiaal en het opzoeken van andere texturen, waarbij een terugkerend thema de slangenhuid is die naar Bryants bijnaam verwijst.

De blijvende invloed van Eric Avar

Zijn werk laat zich lezen als een reeks weddenschappen tegen de heersende opvatting, waarvan er genoeg zijn uitgekomen om de categorie te verschuiven. De lage basketbalschoen is inmiddels standaard. Een gegoten, naadloos bovenwerk is niet langer exotisch. En zichtbare demping — of die nu in kolommen of in kussens zit — is een vast onderdeel van hoe sneakers worden verkocht.

Wat zijn ontwerpen bindt is niet een stijl maar een houding: eerst vragen waarom iets zo gedaan wordt, en pas daarna hoe het beter kan. Dat leverde modellen op die bij verschijnen vaak vreemd oogden en die juist daardoor herkenbaar zijn gebleven. De Foamposite ziet er bijna dertig jaar later nog steeds uit alsof hij ergens anders vandaan komt, en dat is precies de bedoeling geweest.